De Jordaan is al bijna vier eeuwen lang een Amsterdamse wijk. Met de uitbreiding van de stad naar de Singelgracht, waar de nieuwe stadswal werd aangelegd, kwam ook het gebied tussen de Prinsengracht en de achter de wal aangelegde Lijnbaansgracht binnen de stadspoorten.
Terwijl de hoofdgrachten Singel, Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht en het gebied daartussen een nieuwe inrichting kregen met voorname woongebouwen en pakhuizen aan de grachten en minder voorname huizen en werkplaatsen voor ambachtslieden in de zijstraten, werd aan de overkant van de Prinsengracht bij de verkaveling aangesloten op het bestaande patroon van sloten. Langs die sloten was al enige bebouwing aanwezig maar daar is nu weinig van over. Met de verkaveling werden enkele sloten verfraaid tot grachten, andere werden in de 19e eeuw gedempt om redenen van hygiëne en ter verbetering van de bereikbaarheid voor het wegverkeer.
De bedrijvigheid in dit gebied is van het begin af groot geweest. Allerlei stankoverlast gevende bedrijvigheid, waaronder leerlooierijen, lakenververijen, touwslagerijen, drukkerijen, suikerwerkfabrieken, bakkerijen en zelfs een gieterij van kanonnen vonden hier een plek. Veel van de mensen die hier hun beroep uitoefenden vonden ook een woonplek in de buurt, daarnaast woonden er veel mensen die in de haven of in de industrie buiten de buurt werk vonden.
Hoe de buurt aan de naam Jordaan is gekomen is nog altijd een onopgelost raadsel. Mogelijk werd de Prinsengracht met aan de ene kant de statige herenhuizen en aan de andere kant de zeer rommelige bebouwing met de rivier de Jordaan (in het Midden-Oosten) vergeleken en werd het gebied aan de overzijde na verloop van tijd met die naam aangeduid.
Hoe het ook zij, de nieuwe buurt had een grote aantrekkingskracht op mensen van heinde en verre die in Amsterdam hun geluk wilden beproeven. In die zin heeft de wijk nog altijd een functie. De bevolking van Amsterdam is altijd voor een groot deel samengesteld geweest uit migranten, vaak eenlingen maar soms ook hele groepen die in hun plaats van herkomst geen werk meer konden vinden of om religieuze redenen werden vervolgd. Dat Amsterdam zo barmhartig was om deze mensen toe te laten heeft ook zijn reden in de economische voordelen die dat voor de stad opleverde. De bloeiperioden in de geschiedenis van Amsterdam zouden ondenkbaar zijn zonder de initiatieven en inzet van de nieuwe Amsterdammers. Vele nieuwkomers vestigden zich allereerst in de goedkoopste wijken. Pas als ze zich financieel konden verbeteren trokken ze naar de betere wijken of aan de hoofdgrachten. Andersom kwam het ook voor dat rijken die aan lager wal geraakten naar de armenbuurt moesten verhuizen. Dat overkwam ook onze grootste schilder uit de Gouden Eeuw, Rembrandt van Rijn, die zijn laatste jaren in de Jordaan heeft gesleten en in de Westerkerk is begraven.
De Westertoren
De Westerkerk, en dan vooral de toren, is het ijkpunt van de wijk. Hoewel deze Westertoren net buiten de wijk ligt, kijkt men vanaf de trans van de toren over de buurt uit en hoort de hele buurt de klokken luiden. Het carillon is uniek in de wereld omdat het dag en nacht elk kwartier klinkt en op de halve uren het komende uur aankondigt met een kleinere klok dan degene die op de hele uren ten gehore wordt gebracht. Daarnaast wordt het carillon ook minstens een keer per week door een beiaardier bespeeld. Hoewel niet iedereen gediend is van al dat lawaai is de Westertoren vele malen bezongen in dichtregels en liederen. In de muur van de Westerkerk is een gedenksteen aangebracht ter nagedachtenis van Willy Alberti, één van de zangers die in de jaren vijftig van de 20e eeuw het levenslied nieuw leven heeft gegeven. Zijn volle neef werd onder de artiestennaam Johnny Jordaan wereldberoemd. Naar hem is een plein in de wijk vernoemd waar ook zijn borstbeeld staat naast die van andere artiesten.De liederen getuigen van het lief en het leed van de mensen en daar heeft iedereen zijn portie van gehad.
Historie
In de 19e eeuw was de Jordaan zo overbevolkt dat er een cholera-epidemie uitbrak. In 1886 was er het palingoproer, in 1917 het aardappeloproer en in 1934 de gebeurtenis die als het Jordaanoproer de geschiedenis is ingegaan toen de bevolking in opstand kwam tegen de verlaging van de steun die aan werklozen werd gegeven. In de Tweede Wereldoorlog was de Jordaan het toneel van de Februaristaking (1941). Het laatste jaar van de oorlog werd heel Amsterdam het toneel van de hongerwinter.
Nadat het weer vrede was geworden was er van de wijk niet veel meer over. Vele gebouwen stonden op instorten of waren al tot ruïnes vergaan. Er kwamen plannen om de hele wijk op de schop te nemen met in het zuidelijke deel veel kantoren ter uitbreiding van de city en in het noordelijke deel veel woongebouwen. Onder de grond werd een metrolijn getekend. Van die plannen is door het verzet van de overgebleven bevolking gelukkig niets terechtgekomen. De wijk werd eindelijk serieus genomen en van een achterstandswijk omgetoverd in een gezonde en leefbare wijk waar arm en rijk, jong en oud gebroederlijk en gezusterlijk met elkaar leeft. De slechte gebouwen werden afgebroken om plaats te maken voor nieuwe, terwijl de gebouwen die nog een tijd mee konden werden opgeknapt of zelfs gerestaureerd. Zo ontstond er nieuwe ruimte voor wonen, werkplaatsen, winkels, scholen en andere voorzieningen. Met de opbouw daarvan heeft zich ook het Wijkcentrum Jordaan beziggehouden.
Doelstelling
Het wijkcentrum Jordaan is voortgekomen uit wat we nu een buurthuis zouden noemen. De oprichters wilden de jeugd die zich op straat uitleefde in allerlei kattenkwaad en die bendes vormden die tegen elkaar ten strijde trokken bij de jaarlijkse jacht op afgedankte kerstbomen een opvang geven. Gaandeweg ging het wijkcentrum zich ook met andere zaken bezighouden die de bewoners van belang achten. De strijd tegen het afbraakplan was voor het wijkcentrum de reden om zich meer als een actiecentrum om te vormen, toentertijd heel modieus met een k geschreven. In die tijd is ook de Jordaankrant opgericht. Door de jaren heen heeft het wijkcentrum allerlei initiatieven gesteund en zich ingezet voor de saamhorigheid van de mensen. Dat doet het wijkcentrum nog steeds want het uitgangspunt is: door en voor de bewoners.
In 2004 is het wijkcentrum Jordaan gefuseerd met wijkopbouworgaan De Gouden Reael en is de nieuwe naam Wijkcentrum Jordaan & Gouden Reael geworden.
'
Huis van de Buurt
Elandsgracht 70
1016 TX Amsterdam
tel 020-7192371
fax 020-7192372
ma t/m vrij 11-17 uur
Dit e-mailadres wordt beschermd tegen spam bots, u heeft Javascript nodig om het te bekijken
Jordaan 
