Site navigatie

Home arrow Gouden Reael
Historie van de Gouden Reael Afdrukken
De Gouden Reael is vernoemd naar de voormalige herberg op de Zandhoek, waarover schrijver en buurtbewoner Jan Mens in zijn roman ŒDe Gouden Reael‚ heeft geschreven. De wijk omvat de Haarlemmerbuurt, de Planciusbuurt en de Westelijke Eilanden, bestaande uit Bickerseiland, Prinseneiland en Realeneiland.

Haarlemmerbuurt
Vanaf het Centraal Station is het slechts tien minuten lopen naar één van de oudste winkelgebieden van Amsterdam. De Haarlemmerbuurt loopt van het Singel t/m het Haarlemmerplein, en grenst aan één kant aan de Brouwersgracht en de andere kant aan de Haarlemmer Houttuinen. Van oudsher is het een woon/werkbuurt waar vanaf het begin (rond 1600) ambachtelijke bedrijven zijn gevestigd. Nu zijn er alles bij elkaar zo‚n tweehonderd winkels te vinden, waaronder nog steeds oude ambachtelijke bedrijven, zoals lijstenmakers, een gevelstenenmaker en edelsmeden.De Haarlemmerstraat en Dijk en de zijstraten zijn enige jaren geleden helemaal opgeknapt en vele monumentalepanden zijn gerestaureerd. De bedrijfspanden op de begane grond vormen een aaneengesloten winkellint van ruim één kilometer. In de Haarlemmerstraat ligt het accent meer op uitgaan, veel horeca met vooral de laatste jaren een toestroom van goede restaurants en eetcafés. Daar tussen zitten een aantal specialistische winkels, zoals bijvoorbeeld een brillenwinkel en een winkel in olie en azijn. De Haarlemmerdijk heeft veel meer winkels met een duidelijke buurtfunctie, de bakker, de slager en de groenteman, maar er is ook horeca te vinden en de bioscoop de Movies.In de afgelopen vijf jaar zijn er tal van nieuwe zaken bijgekomen waaronder een paar zeer exclusieve modezaken, een tassenatelier en een speciaalzaak in antiek sanitair.

Vijftig jaar Wijkcentrum Gouden Reael in vogelvlucht
De oprichting van wijkcentrum de Gouden Reael vindt plaats na de eerste jaren van wederopbouw na de tweede Wereldoorlog. Economisch gezien is ons land weer aardig op de been, maar de oorlog heeft diepe wonden geslagen in de sociale structuur. Het verenigingsleven moet weer helemaal van de grond af aan worden opgebouwd om "de gemeenschapszin in buurten en wijken te bevorderen". In februari 1950 roept de hoofdonderwijzer van de Plancius-school alle verenigingen van de Westelijke eilandenbij elkaar om "te komen tot een vruchtbaar contactcentrum, waar de particulier, de kerk en de overheid samenwerken tot leniging van de sociale nood in de buurt". Uiteindelijk resulteert dat in de oprichting van wijkcentrum de Gouden Reael en wordt op 10 oktober 1950 het wijkcentrum officieel bij de Kamer van Koophandel ingeschreven. Op 9 november vindt de eerste wijkraadsvergadering plaats en in die eerste jaren houdt men zich vooral bezig met het opzetten vanmogelijkheden tot vrijetijdsbesteding voor de buurtbewoners zoals vakantieactiviteiten, jeugdspeelruimte en bijvoorbeeld een zwemgelegenheid in de buurt.

Een Haarlemmerdijkkie pakken
De zestiger jaren worden gekenmerkt door een periode van bloei en de winkelstand floreert als in die goeie oude tijd van voor de oorlog. "Een Haarlemmerdijkkie pakken" krijgt de positieve betekenis van gezellig over de straat en dijk flaneren, leuk winkelen en een borreltje halen in één van de vele cafés. Op deHaarlemmerstraat en Dijk is in die tijd nog tweerichtingsverkeer, er staan auto‚s geparkeerd, er moet geladen en gelost worden en bus 12, die in 1955 de tram vervangt, rijdt er ook nog tot 1975. Om deverkeersdrukte in betere banen te leiden, pleiten de winkeliers en het wijkcentrum gezamenlijk voor het invoeren van éénrichtingsverkeer.

Stadsvernieuwing<
Eind zestig komt er een einde aan een relatief rustige periode wanneer de gemeente Amsterdam zijn plannen ontvouwt voor de sloop van de Haarlemmerhouttuinen: de stadsvernieuwing doet zijn intrede. Felle protesten en acties vanuit de buurt hebben de sloop van de Haarlemmerhouttuinen niet kunnen voorkomen, maar dank zij de enorme inzet van vele actieve buurtbewoners is er gelukkig ook veel bewaard gebleven. Want stel je voor dat de Posthoornkerk toch gesloopt zou zijn, of de pakhuizen op de Eilanden vervangen waren door nieuwbouw? Door restauratie van monumenten in plaats van sloop heeft de Gouden Reael zijn karakteristieke sfeer kunnen behouden en het creëren van nieuwe functies voor oude markante gebouwen als de Posthoorn-kerk en de Droogbak bewijzen hoe zinvol alle acties van de buurt zijn geweest. Ook de vestiging van bedrijven onder de oude en nieuwe Bogen kan alleen maar gezien worden als een aanwinst voor de wijk.

Een nieuw jasje
In de loop van de negentiger jaren worden de resultaten van de stadsvernieuwing zichtbaar en gerestaureerde en nieuwbouwpanden worden per cluster opgeleverd. Het Hendrik Jonkerplein wordt helemaal vernieuwd en er komt een plan voor de vestiging van Montessorischool de Eilanden en studentenhuisvesting in de Grote Bickersstraat. Het foeilelijke gebouw de Narwal wordt daarvoor alsnog gesloopt en zo krijgen de bewoners van het Bickerseiland, die indertijd hevig tegen die bouw protesteerden alsnog hun zin. Het gebouw de Walvis blijft vooralsnog staan. Ook de Haarlemmerstraat, de Haarlemmerdijk en de zijstraten worden in een nieuw jasje gestoken. Nog even dreigt een grote buurtactie vanwege de opheffing van alle parkeerplaatsen aldaar, maar de gemeente kiest eieren voor zijn geld en besluit om een flink aantal parkeerplaatsen en laad- en losplekken aan te leggen. Het blijft natuurlijk doodzonde dat de invulling van het Haarlemmerplein wederom vertraging heeft opgelopen. Op datzelfde Haarlemmerplein starten omwonenden in 1988 met wat nu achteraf het allereerste zelfbeheerproject blijkt te zijn. Om het plein een wat fleuriger aanzicht te geven, worden er planten en struiken geplant en kunstenaars uit de buurt maken een rand van mozaïek om het kleine plantsoentje. De gemeente draagt bij met een kleine subsidie en de bewoners doen het onderhoud. Weldra zijn er steeds meer bewoners die
een geveltuin of plantenbak willen om hun straat een groener aanzicht te geven en nu anno 2000 zijn er meer dan zeventig zelfbeheergroepen werkzaam. Vanuit het wijkcentrum worden zij begeleidt door een zelfbeheercoördinator.

Verder in de jaren negentig
De oprichting van de B(uurt) O(ntwikkelings) M(aatschappij) is een initiatief van het wijkcentrum in 1990 in het kader van Œhet werk ligt op straat‚, een plan van de inmiddels overleden wethouder Jan Schaeffer. Door twee grote problemen van die tijd te koppelen, met aan de ene kant de grote werkeloosheid en aan de andere kant de vervuiling van straten en pleinen, wordt de sociale vernieuwing geïntroduceerd. De buurtconciërges doen hun intrede en de Buurtbeheer onderneming is geboren. Zij zorgen er o.a. voor dat
zwerfvuil verwijderd wordt, de scheepsornamenten er pico bello uitzien en de wijkkrant bezorgd wordt. Om een door de gemeente afgedwongen fusie van de twee wijkcentra Gouden Reael en Jordaan te voorkomen, wordt er in 1992 een federatie opgericht zodat beide wijkcentra zelfstandig kunnen blijven opereren. Het bestuur van die federatie bestaat uit bestuursleden van de twee wijkcentra en een onafhankelijke voorzitter. Eveneens in 1992 wordt de Stuurgroep Sociale vernieuwing (inmiddels Stuurgroep Westelijke
Binnenstad) opgericht, een samenwerkingsverband van alle instellingen en organisaties in de Westelijke Binnenstad. Het sport- en spelproject, de vestiging van tienercentrum Reel, de skatebaan op de kop van het Bickerseiland, het Pestproject, de seniorenprojectgroep en Schuttingtaal zijn voorbeelden van door deStuurgroep opgestarte projecten.

Doelstelling
Menigeen, die de buurt lange tijd niet heeft bezocht, kijkt zijn ogen uit, "Wat is het hier opgeknapt". Er is ook veel gebeurd in die vijftig jaar en onderstaand overzicht is verre van volledig. De vraag rijst of het wijkcentrum nu de stadsvernieuwing op zijn eind loopt nog wel een functie heeft. Wij denken van wel, want de doelstelling waarmee het wijkcentrum vijftig jaar geleden werd opgericht is vandaan aan de dag nog steeds geldig: het stimuleren en bevorderen van gemeenschapszin ook al noemen wij dat tegenwoordig sociale cohesie.

In 2004 is het wijkopbouworgaan Gouden Reael gefuseerd met wijkcentrum Jordaan en is de nieuwe naam Wijkcentrum Jordaan & Gouden Reael geworden.

 



Wijkcentrum
Jordaan en Goudenreael

Elandsgracht 70
1016 TX Amsterdam
Tel 020-7192371
ma t/m vrij
11.00-15.00 uur

Wijkcentrum
IJsterk
Centram
WSW

Naar de Wijkgids